Een calculatie kent al jaren een vaste indeling: MAMOK. Materiaal, Arbeid, Materieel, Onderaanneming, Kosten. Vijf categorieën, elk met eigen kengetallen en normtijden, die samen bepalen wat een project kost.
Er is een zesde waarde bijgekomen die een calculator inmiddels net zo goed moet onderbouwen: CO₂-impact. Geen kostenpost in de letterlijke zin, er staat geen bedrag op een inkoopfactuur. Maar bij de beoordeling van een aanbieding weegt die waarde steeds zwaarder mee, naast prijs en planning.
Vijf op één plek, de zesde ergens anders
De MAMOK-regels staan keurig in het calculatiepakket: materiaalprijzen, normtijden, opslagen en staartkosten. Voor de CO₂-waarden opent de calculator daarnaast een Excel-bestand — productdata opzoeken in EPD’s of leveranciersdocumentatie, en handmatig koppelen aan de hoeveelheden uit de calculatie.
Dat werkt, zolang er niets verandert. Maar tijdens een calculatie verandert er voortdurend iets: een component wordt vervangen, een hoeveelheid aangepast. De financiële impact daarvan verwerkt het calculatiepakket direct. De CO₂-waarde moet je apart en handmatig bijwerken in die losse Excel.
Eén project, twee processen.
CO₂ als vast onderdeel van de aanbieding
Volgens Techniek Nederland bestond in 2026 gemiddeld 42,8% van de bouwsom in de utiliteitsbouw uit installatietechniek. Dat aandeel groeit door de toenemende inzet van warmtepompen, ventilatiesystemen, energieopslag en slimme energiesturing.
Hoe groter dat aandeel, hoe zwaarder de keuzes in de calculatiefase wegen. De installatie die je kiest, bepaalt niet alleen kosten en arbeid, maar ook energieprestatie en CO₂-impact. En dat is precies waarom opdrachtgevers steeds vaker om onderbouwde milieudata vragen in de aanbieding zelf, niet als bijlage achteraf.
CO₂ loopt daarmee mee in dezelfde afweging als de M, de A, de M, de O en de K.
Vraagt dat om dezelfde discipline als MAMOK?
In de financiële calculatie is het vanzelfsprekend dat alles verbonden is: een wijziging werkt direct door in de kostprijs. Voor CO₂-data is die koppeling er meestal niet. Een aangepast component betekent dus twee acties: de calculatie bijwerken, én de duurzaamheidsdata los controleren — inclusief de vraag of die waarde nog herleidbaar en actueel is.
Zolang CO₂ in een los bestand staat, blijft elke wijziging een dubbel proces. Kun je dat blijven behandelen als iets wat los naast de calculatie staat, of maak je het een geïntegreerd onderdeel van de calculatie?
Die vraag staat centraal in deel 2 van deze blog die in week 34 verschijnt: CO₂ in de calculatie: Los erbij, of één proces?
Verder lezen
