Een calculatie kent al jaren een vaste indeling: MAMOK. Materiaal, Arbeid, Materieel, Onderaanneming, Kosten. Vijf categorieën, elk met eigen kengetallen en normtijden, die samen bepalen wat een project kost.
Er is een zesde waarde bijgekomen die een calculator inmiddels net zo goed moet onderbouwen: CO₂-impact. Geen kostenpost in de letterlijke zin, er staat geen bedrag op een inkoopfactuur. Maar bij de beoordeling van een aanbieding weegt die waarde steeds zwaarder mee, naast prijs en planning.
Vijf op één plek, de zesde ergens anders?
De MAMOK-regels staan keurig in het calculatiepakket: materiaalprijzen, normtijden, opslagen en staartkosten. Voor de CO₂-waarden opent de calculator daarnaast een Excel-bestand — productdata opzoeken in EPD’s of leveranciersdocumentatie, en handmatig koppelen aan de hoeveelheden uit de calculatie.
Dat werkt, zolang er niets verandert. Maar tijdens een calculatie verandert er voortdurend iets: een component wordt vervangen, een hoeveelheid aangepast. De financiële impact daarvan verwerkt het calculatiepakket direct. De CO₂-waarde moet je apart en handmatig bijwerken in die losse Excel.
Eén project, twee processen.
CO₂ als vast onderdeel van de aanbieding
Volgens Techniek Nederland bestond in 2026 gemiddeld 42,8% van de bouwsom in de utiliteitsbouw uit installatietechniek. Dat aandeel groeit door de toenemende inzet van warmtepompen, ventilatiesystemen, energieopslag en slimme energiesturing.
Hoe groter dat aandeel, hoe zwaarder de keuzes in de calculatiefase wegen. De installatie die je kiest, bepaalt niet alleen kosten en arbeid, maar ook energieprestatie en CO₂-impact. En dat is precies waarom opdrachtgevers steeds vaker om onderbouwde milieudata vragen in de aanbieding zelf, niet als bijlage achteraf.
CO₂ loopt daarmee mee in dezelfde afweging als de M, de A, de M, de O en de K.
Van een extra berekening naar extra stuurwaarde
CO₂ lijkt daarmee steeds meer op een zesde waarde in de calculatie. Niet omdat er letterlijk een zesde kostenpost bijkomt, maar omdat je ook deze waarde moet kunnen onderbouwen als onderdeel van je aanbieding.
Toch zit er nog een belangrijk verschil tussen CO₂ en MAMOK. Voor materiaal, arbeid en de andere calculatiewaarden is het vanzelfsprekend dat je tijdens het calculeren ziet wat een wijziging met de uitkomst doet. Bij CO₂ is dat lastiger wanneer de gegevens in een apart bestand staan.
En juist daar wordt het interessant.
Want wat gebeurt er als CO₂ niet langer alleen een getal is dat je achteraf aan een aanbieding toevoegt, maar een waarde die je tijdens het calculeren kunt meenemen in je keuzes?
Dan verandert de vraag van ‘Wat is de CO₂-impact van deze calculatie?’ naar ‘Welke oplossing geeft ons de beste verhouding tussen kosten, techniek én CO₂?’
Dit is deel 1 van het tweeluik over CO₂ in de calculatie.
Lees ook deel 2: CO₂ in de calculatie: van berekenen naar sturen
Verder lezen
