Digitale soevereiniteit staat steeds vaker op de agenda. Meestal gaat het daarbij over overheden, banken en Europese instellingen. Hoe afhankelijk is Europa van een klein aantal internationale cloud- en AI-aanbieders? En hoeveel invloed houden organisaties zelf op hun data en digitale infrastructuur?
Voor installatiebedrijven kan dit als een abstract onderwerp klinken. De dagelijkse praktijk draait immers om calculeren, projecten uitvoeren, monteurs plannen, onderhoud verzorgen en factureren. Toch zijn vrijwel al deze processen inmiddels afhankelijk van software, cloudinfrastructuur en digitale gegevens.
Daarmee komt het onderwerp vanzelf dichterbij.
Digitale afhankelijkheden zijn niet per definitie verkeerd
Geen enkel installatiebedrijf, en ook geen enkele softwareleverancier, opereert volledig onafhankelijk. We maken allemaal gebruik van technologie, infrastructuur, koppelingen en diensten van andere partijen. Dat is nodig om veilige, betrouwbare en goed werkende software te kunnen bieden.
Digitale soevereiniteit betekent daarom niet dat je alles zelf moet ontwikkelen of beheren. Het gaat ook niet om een simpele keuze tussen “goed” en “fout”.
De relevantere vraag is: weten we van welke partijen en technologieën we afhankelijk zijn, en hebben we bewust nagedacht over de gevolgen daarvan?
Die afhankelijkheden zijn vaak geleidelijk ontstaan. Een cloudmodule hoorde bij een softwarepakket, een koppeling werd toegevoegd om een proces te verbeteren, of een nieuwe AI-functie kwam beschikbaar. Iedere keuze kan op zichzelf logisch zijn. Maar bij elkaar bepalen deze keuzes wel waar bedrijfsdata wordt verwerkt, welke partijen daarbij betrokken zijn en hoeveel invloed een organisatie daarop heeft.
Waarom AI het gesprek urgenter maakt
AI biedt interessante mogelijkheden voor installatiebedrijven. Denk aan het sneller doorzoeken van projectinformatie, het herkennen van afwijkingen in calculaties of het ondersteunen van servicemedewerkers bij het voorbereiden van onderhoud.
Tegelijkertijd voegt AI een nieuwe laag toe aan het digitale landschap. Welke gegevens worden gebruikt? Waar vindt de verwerking plaats? Wordt informatie bewaard of gebruikt om modellen te verbeteren? En welke afspraken zijn daarover gemaakt?
Dat zijn geen redenen om AI buiten de deur te houden. Het zijn wel redenen om de werking en gevolgen ervan te begrijpen voordat je toepassingen breed inzet.
Meer dan de locatie van een datacenter
Digitale soevereiniteit wordt vaak teruggebracht tot de vraag of data in Nederland of Europa staat. De locatie van data is belangrijk, maar vertelt niet het hele verhaal.
Ook de eigendomsverhoudingen, gebruikte technologie, contractuele afspraken en toepasselijke wetgeving spelen een rol. Daarnaast gaat het om praktische zaken: wie kan bij de data, hoe is deze beveiligd, en welke verantwoordelijkheden liggen bij de klant, softwareleverancier en infrastructuurpartner?
Een Nederlandse hostingomgeving kan helpen om bepaalde afhankelijkheden te verkleinen, maar maakt een digitale keten niet automatisch volledig soeverein. Daarvoor zijn software en cloudinfrastructuur tegenwoordig te sterk met elkaar verweven.
Ook Acto maakt hierin afwegingen
Als softwareleverancier staan wij niet buiten deze discussie. Ook Acto werkt met technologie, infrastructuur en partners die onderdeel zijn van een bredere digitale keten.
Daarmee zetten we een concrete stap richting meer grip op de infrastructuur waarop onze oplossingen draaien en de plek waar klantdata wordt opgeslagen.
Tegelijkertijd realiseren we ons dat één keuze het vraagstuk niet volledig oplost. Digitale soevereiniteit is geen keurmerk dat je eenmalig behaalt. Nieuwe technologie, AI-toepassingen, wetgeving en samenwerkingen brengen steeds opnieuw vragen met zich mee.
Ook wij moeten daarom kritisch blijven kijken naar onze keuzes, afhankelijkheden en verantwoordelijkheden. Niet omdat volledige onafhankelijkheid een realistisch einddoel is, maar omdat bewuste afwegingen beter zijn dan afhankelijkheden die ongemerkt ontstaan.
Welke vragen kunnen we elkaar stellen?
Dit onderwerp vraagt niet direct om ingrijpende veranderingen. Het begint met openheid en het stellen van vragen — binnen de eigen organisatie, maar ook aan software-, cloud- en technologiepartners. Denk bijvoorbeeld aan:
- Waar worden onze kritieke bedrijfsgegevens opgeslagen en verwerkt?
- Welke partijen en technologieën zijn daarbij betrokken?
- Wie kan onder welke omstandigheden toegang krijgen tot de data?
- Welke afspraken zijn gemaakt over beveiliging, eigenaarschap en gebruik?
- Wat gebeurt er met bedrijfsinformatie wanneer we AI-functionaliteit gebruiken?
- Welke afwegingen maakt onze softwareleverancier zelf bij de keuze van technologie en infrastructuur?
Niet iedere vraag heeft een eenvoudig of volledig antwoord. Alleen al het voeren van het gesprek helpt om beter te begrijpen waarop de digitale bedrijfsvoering steunt.
Bewustwording is de eerste stap
Digitale soevereiniteit is geen wedstrijd om te bepalen wie zijn digitale omgeving het meest onafhankelijk heeft ingericht. Het is ook geen reden om bestaande technologie of internationale aanbieders bij voorbaat ter discussie te stellen.
Het is vooral een aanleiding om beter te kijken naar de digitale keten waar we allemaal onderdeel van zijn.
Voor installatiebedrijven betekent dat: weten waarop kritieke processen draaien en welke partijen daarbij betrokken zijn. Voor softwareleveranciers betekent het: transparant zijn over gemaakte keuzes en blijven nadenken over de gevolgen daarvan.
Ook bij Acto zijn we daar niet mee klaar. We zetten stappen, stellen vragen en blijven onze keuzes opnieuw beoordelen. Door het gesprek daarover open te voeren, kunnen installatiebedrijven en softwareleveranciers samen werken aan een digitale omgeving waarin veiligheid, continuïteit en grip op data bewust worden meegewogen.
